Bez wątpienia psalm, jak żaden inny gatunek biblijny, wywarł ogromny wpływ na rozwój literatury nowożytnej. Starotestamentowe psalmy chętnie tłumaczono i parafrazowano, jednym z nowszych nawiązań do nich jest piosenka Boney M. Rivers of Babilon.
Psalm jest gatunkiem zaliczanym do liryki religijnej, wykonywano go przy akompaniamencie muzyki, o czym świadczy sama nazwa – greckie psalmos pochodzi od słowa psallo i oznacza ‘wprawiać w ruch struny instrumentu muzycznego’. Nie mają jednego autora, powstawały w różnym czasie, najstarsze już XI wieku p.n.e., Więcej…
Przypowieść w Biblii hebrajskiej może oznaczać przysłowie, zagadkę, satyrę, alegorię (ale nie w dzisiejszym rozumieniu tego słowa) albo opowiadanie, natomiast w Nowym Testamencie możemy znaleźć przypowieść-opowiadanie, przypowieść-przykład, aforyzm, metaforę, podobieństwo. Widać zatem, że w kulturze hebrajskiej termin ten jest szeroko rozumiany. Więcej…
W Nowym Testamencie listy stanowią 21 z 27 ksiąg, podczas gdy w Starym Testamencie wcale się nie pojawiają jako gatunki autonomiczne, ich treść bywa jednak cytowana. Różnicę tę tłumaczy się wpływami kultury hellenistycznej oraz specyfiką apostolskiego nauczania – nie zawsze krzewiciel nowej wiary mógł być z wspólnotą, wtedy pisał do niej listy. Więcej…
W języku polskim słowo „kazanie” pochodzi od „kazać” znaczącego tyle co „mówić”, „przemawiać”. W staropolszczyźnie funkcjonowały też inne nazwy pochodzące z łaciny: oratio, sermo (pierwotnie używane w odniesieniu do kazań ewangelicznych), collatio (kazanie wieczorne), a także homilia, czyli komentarz do wybranego fragmentu Biblii, przeznaczony do lektury na dany dzień, czytany w czasie nabożeństwa. Dla chrześcijan najważniejszym kazaniem ewangelicznym jest wygłoszone przez Chrystusa Kazanie na Górze. Więcej…
Kiedyś to, co jest napisane w Biblii traktowano dosłownie. Tak więc wierzono, że Bóg stworzył świat w sześć dni, Kain zabił Abla, a biblijny potop zalał całą Ziemię. Z czasem jednak taka interpretacja treści Pisma Świętego zaczęła wchodzić w konflikt z ustaleniami naukowców. Skutkiem tego było powstanie hermeneutyki biblijnej, której celem jest rozpoznanie prawdziwego, zgodnego z zamiarem autorów sensu Biblii. Więcej…
Biblia to też literatura. Jednak nie zawsze było to takie oczywiste. Zainteresowanie Biblią jako dziełem literackim rozpoczęło się dopiero na przełomie XVIII i XIX wieku. Wcześniej nikt nie kwestionował, że Pismo Święte wywierało zasadniczy wpływ na rozwój europejskiej kultury, inspirowało przedstawicieli wszystkich sztuk. W czasach trwania romantyzmu zainteresowano się innym problemem – czy na treść Pisma Świętego miały wpływ inne niż judaistyczna tradycje literackie. Odpowiedź brzmiała: tak. Więcej…
Słowo „apokryf” z greckiego apokryphos znaczy „ukryty przed oczami ludzi, tajemny”. Nazwa ta obejmuje utwory, które pomimo pewnego podobieństwa do ksiąg znajdujących się w Biblii nie zostały włączone do kanonu Pisma Świętego, chociaż mają charakter religijny. Ponieważ poszczególne wyznania chrześcijańskie uznają różną ilość ksiąg za kanoniczne, niektóre z tych akceptowanych przez rzymskich katolików są uważane za apokryfy przez Kościoły protestanckie. Więcej…
Apokalipsa św. Jana jest utworem realizującym wyznaczniki tzw. literatury apokaliptycznej, należy zatem do rodziny dzieł, które przekazują treść objawienia. Poza tym sama Apokalipsa stała się inspiracją dla wielu artystów, którzy nawiązywali do jej tradycji. Więcej…