Zdumiewająca, niepowtarzalna, a nawet fascynująca – aż trudno dziś uwierzyć, że w ten sposób można mówić o tragedii, gatunku mającym już ponad 2500 tysiąca lat. Próby wyjaśnienia jej genezy były różnorodne: łączono ją z kultem zmarłych lub obrzędami związanymi z przemianą pór roku. Istnieje też hipoteza, że tragedia wywodzi się z religijnego tańca, naśladującego prymitywne mity wegetaryjne. Jednak – jak zaznacza Stanisław Strabryła – hipotezy te nie uwzględniają faktu, że wszystkie wymienione powyżej zjawiska występowały w wielu kulturach, w żadnej nie narodził się gatunek na miarę tragedii antycznej. Zatem pozostaje nam lektura Poetyki Arystotelesa. Więcej…
Wolno szaleć młodzieży, wolno starym zwodzić,
Wolno się na czas żenić, wolno i rozwodzić,
Godzi się kraść ojczyznę łatwą i powolną;
A mnie sarkać na takie bezprawia nie wolno?
Niech się miota złość na cię i chytrość bezczelna –
Ty mów prawdę, mów śmiało satyro rzetelna. Więcej…
Jeżeli chcemy krótko scharakteryzować hymn, możemy po prostu powiedzieć, że jest to oda religijna. Dzisiaj gatunki te częściowo zatraciły swój charakter pieśni uroczystej, pisanej stylem podniosłym – twórcy często poddają je zabiegom parodystycznym.
W starożytności „hymn” był terminem niejednoznacznym, mógł oznaczać synonim każdego utworu lirycznego lub nazwę gatunkową. Nieco inaczej było z „odą”, która znaczyła tyle co „pieśń”. Więcej…
Komedia jest siostrą tragedii, zrodzoną dla utrzymania równowagi w świecie gatunków literackich. Tak jak tamta miała być poważna i wywoływać w odbiorcach silne przeżycia, tak ta musiała bawić. Patosowi, zwartej kompozycji i jednolitemu, wysokiemu stylowi przeciwstawiła wesołość, luźną budowę oraz różnorodność stylistyczną. Więcej…
W zamierzchłych czasach po miastach-państwach starożytnej Grecji chodzili aojdowie i śpiewali ich mieszkańcom pieśni, dla których inspiracją były mity oraz legendarne wydarzenia historyczne. Początkowo ich pieśni były improwizowane, zapewne każde kolejne wykonanie nieznacznie różniło się od poprzedniego. Z czasem zaczęto spisywać ich treść. W ten sposób rodził się epos. Chociaż gatunek ten znano w krajach starożytnego Wschodu, to jednak jego tradycja nie oddziaływała na epos europejski, dla niego najważniejsze było dziedzictwo starożytnej Grecji, przede wszystkim Iliada i Odyseja. Więcej…
W pierwszym artykule dotyczącym eposu został on scharakteryzowany z perspektywy tych, którzy zajmowali się jego teorią w starożytności i romantyzmie. Jednak należy podać jeszcze kilka istotnych cech tego gatunku, aby jego obraz był możliwie pełny.
Powróćmy na chwilę do problemu prezentowania w epopei jej bohaterów. Poza tym, że mieli oni kontakt ze światem bogów, byli przede wszystkim związani ze swoją społecznością i także na jej tle są charakteryzowani. Więcej…
Za twórcę gatunku epickiego „bajka literacka” uważa się żyjącego w VI w. p.n.e. Ezopa, chociaż w pierwotnej formie ma ona pochodzenie ludowe. Zaliczamy ją do literatury dydaktycznej ze względu na morał, który często jest wprost sformułowany na początku lub na końcu utworu. Jednak przede wszystkim ma ona być odbiciem świata ludzi, ich cechy oddawane są za pomocą zwierzęcych alegorii. Więcej…