Poetyka – jak dowiadujemy się z książki Elżbiety Sarnowskiej-Temeriusz Zarys dziejów poetyki – jest najpełniejszą ocalałą wypowiedzią Arystotelesa Stagiryty na temat poezji. Nie jedyną. Wcześniej napisał np. dialog O poetach, pracę poświęconą ateńskiej twórczości dramatycznej Didaskaliai czy tekst o poezji towarzyszącej igrzyskom pytyjskim Pythionikai. W starożytności tytułowano dzieło Peri poiētikēs i (po łacinie) Ars poetica. Więcej…
W pierwszej części artykułu zostało szkicowo opisane tło biograficzne i filozoficzne, na jakim powstało dzieło Arystotelesa i krótko scharakteryzowana kategoria mimesis. Teraz czas przyjrzeć się konkretnym postulatom Arystotelesa dotyczącym tragedii (na jej marginesie porusza problemy związane z komedią i eposem) oraz temu, co rozumieć mamy pod pojęciem katharsis. Więcej…
Starożytni Grecy genezę poezji tłumaczyli za pomocą mitów – podań związanych z ich religią. Zawierały one w sobie treści, w które wierzyli, darzyli je czcią, za ich pomocą wyjaśniali zjawiska, jakich nie mogli pojąć. W swej najbardziej archaicznej teorii poezji mocno zaakcentowali jej sakralny charakter. Z czasem rozmaite formy towarzyszące obrzędom ewoluowały, krystalizując się w postaci do dzisiaj nam znanych gatunków literackich, takich jak tragedia, komedia czy oda. Więcej…
Zanim w starożytnej Grecji zaczęła kształtować się krytyczna refleksja na temat poezji, panowała raczej zgoda, że poeta jest pod szczególną opieką bogów. Jednak kiedy zarówno tematyka utworów, jak i ich interpretacja przestały być ściśle powiązane z religią, pojawiały się różne zdania na ten temat. Poza tym zaczęła rozwijać się (początkowo w obrębie filozofii) poetyka – jeden z filarów współczesnej teorii literatury. Więcej…
Powstawała w tym samym czasie co obrzędowy taniec i muzyka. Dlatego ściślejszym terminem na nazywanie tej twórczości jest słowo „melika”, oddające jej pieśniowy charakter i zaznaczający konieczność wykonywania utworu przy akompaniamencie instrumentów. „Liryka” (nazwa etymologicznie wywodząca się od liry) to termin późniejszy – szerzej zaczęto go używać dopiero w okresie hellenistycznym, a jego „zwycięstwo” przypieczętowała kultura starożytnego Rzymu. W pismach Rzymian dominuje lyricus nad melos. Więcej…
W części pierwszej omówione zostały te gatunki liryczne, które kierowano do samych bóstw. Poniżej można przeczytać charakterystykę pozostałych. Etymologię słowa enkomion wyprowadzano od „śpiewania po wsiach”. Początkowo prawdopodobnie była to pieśń uszczypliwa, choć w zachowanych tekstach nie ma już takiego charakteru, najczęściej są to utwory pochwalne, pisane na cześć osób wybitnych, a jednocześnie nie dające zakwalifikować się do innego gatunku (np. trenu czy skolionu). Więcej…